Tuful tú nuasúɛ

Na kulááŋa nɔ kuɔ́ŋɔ nuasúɛ
Kí íŋónyí 15

Iŋónyí 1

Tuful tú nuasúɛ
Tuful tú nuasúɛ nyi 23, tukólópítín 16, imfóóŋ 7

Nunamá enú túpíɔ́ŋɔnɛ́ : na tuukɔ́n, ne tuukétí.
Aa, Bb, Cc, Dd, Ee, Ɛɛ, Ff, Gg, HH, Ii, KK, Ll, Mm, Nn, Ŋŋ, Oo, Ɔɔ, Pp, SS, Tt, Uu, Ww, Yy.

Iŋondítónyínyí
Ɔ́nuɔ́ŋɔ́ núond núlááŋa pipúk píɔ́ŋɔnɛ́ɛ.
Aa, afal           malfaiteur 
Bb, ambak.     corbeille 
Cc, cim.           tout droit 
Dd, kikɔnd.      pied
Ee, embil.         noix de palme
Ɛɛ, ɛtɔ.             tête 
Ff, fɛɛfɛ. . . . . .  tabac
Gg, iŋgálɛn. .  pépinière 
HH, hányanɛ. . fer à repasser 
Ii, iŋínd. . . . . . . calebasse
KK, kikuma. . . . . . bélier 
Ll, ɔlɔmbɔ.             bouteille 
Mm, melúŋe. . . ignames 
Nn, nupɔ́nɔ. . . . . lime
Ŋŋ, iŋaká. . . . . .  corbeille
Oo, ikokó. . . . . . . petit panier
Ɔɔ, ɔtɛ́m. . . . . . .  cœur 
Pp, putɛ́. . . . . . .  arbre
Ss, isɛ́nd. . . . . .  écureuil 
Tt, kitɛndɛ́. . . . .  palmier
Uu, kitúmbɛ́ɛ.  mouton
Ww, awaŋ. . . . . . . rivière 
Yy. yɔɔ́nɔnɔ́.  couteau

Iŋónyí 2

Imfóóŋ sí imfúényée
Imfóóŋ sinyɛ́ɛ́ "a,i,o" ɛ́ɛpitɛɛtɛn ɛ́ɛ́ imfóóŋ sí imfúényée á kiákí ɛ́ɛ́ síɔ́píɔ́ŋɔ síond sípílááŋa nunámá númoómí tɛ na nuasúɛ tɛ ne nufelensié.

Pulinsí
a.      atana.       parapluie
i.       itik.            drapeau
o.      ikokó.   petit panier 

Iŋónyí 3

Tukólópítín tú imfúényée
Tukólópítín túnyɛɛ́ "f, k, l, m, n, p, s, t" ɔ́ɔ́píɔ́ŋɔ tuónd túpítɛɛtɛn nunamá nú moómí tɛ na nuasúɛ tɛ ne nufelensíe.

Pulinsí
afal.           malfaiteur
kiyoyó. .  safou
ilimí. . . . .  rêve
moso.           arachides
ninamá. .  génération
pisa.              chenilles
asak.               chanson
kilití. . . . . .  nœud
kikoyó. . . .  grelot

Iŋonyí 4

Ikelú
Ɔ́ kuɔ́ŋɔ nuasúɛ tumayɔ́ɔ́n ikelú íyaándɛ́, waamákátán ne weesekén. É píénsi pílotí tuálááŋa ekelú amákátán, pímotí ekelú eselén, ɛ́ɛ́ kipúk tiséndí kupá kúɛ́yɛ́.

Ekelú úmɛnɛ́mɛnɛ́ɛ
Pulinsí pú ekelú úmɛnɛ́mɛnɛ́ɛ epue .
Púɔ́píɔ́ŋɔ ki imfóóŋ mɛnɛ́mɛnɛ́ɛ, púnyi ɛlɛɛ́ pulinsí pú felensí papílanɛ́ accent aigu

Pulinsí.
akán.   . . . . . . . .  crabes.  
nitál. . . . . . . . . tour des reins.
oyoó. . . . . . . .  musaraigne
kitolí. . . . . . . .  sorte de danse
ipás. . . . . . . . .  hernie
olokí. . . . . . . . . malfaiteur

NP: Nɛkɛ́ peseé 
Tɛ púpá tiɛkíɛ ɔtiɔ́ŋ pulinsí pú ekekú ó nukólópítín mɛnɛ́mɛnɛ́ɛ.

Ekelú weeselén
Tutipá tuɔ́ŋɔ pulinsí́ pú ekelú weeselén. Imfóóŋ kitikit ɛ́mɛ́nyɛɛ́n kati pulinsié, laáŋ yɛ́ɛ ekelú eselén.

Pulinsí
akan.              natte
akak               colonne vertébrale
nipal.              canne à sucre
nika.               dépeçage